Skijaška žičara u faveli

Žičare s malim kabinama, popularno zvanim “jaja”, većinu asociraju na skijališta, možda ponekog putnika podsjete na Expo, ali malo tko bi jajolike gondole povezao s favelama Južne Amerike. Upravo u takav prostor, posred favela Caracasa, ugrađena je početkom ove godine jedna takva austrijska žičara. Kabine koje po alpama voze skijaše ondje voze siromahe.

Caracas je drugi grad u Južnoj Americi, nakon Medellina, koji je uveo gondole kao sredstvo javnog prijevoza. Gradovi Latinske Amerike imaju bitno različite prioritete od europskih. U Caracasu, gradu od pet milijuna stanovnika, oko 60% stanovnika živi u favelama. Uz sve ostale poteškoće, nekontrolirani razvoj stvorio je i transportni problem; gusto izgrađena strma brda jednostavno su nedostupna bilo kakvom prijevozu, a kamo li javnom. U pojedina područja može se doći isključivo uskim stepenicama, pa iz favela mogu na posao ići samo fizički spremni i zdravi. Jedini način kojim bi se povezala ta brda s ostalim dijelovima grada jesu – žičare.

Iza tog inovativnog sustava, nazvanog Metro Cable, stoji studio Urban-Thin Tank (U-TT), koji vode Alfredo Brillembourg i Hubert Klumpner, s uredima u Caracasu, Sao Paulu, New Yorku i Zürichu. Metro Cable povezuje jedno od najstarijih samoniklih naselja, San Agustin, s gradskom podzemnom željeznicom. Dnevno taj sistem koristi oko 40.000 putnika. Povratna karta košta samo pola kune, tako da 50 gondola cijeli dan prevozi stanovnike koji su prije bili isključeni iz gradskih projekata. Sam projekt rezultat je austrijske, brazilske i francuske tehnologije, a koštao je više od 262 milijuna dolara.

Projekt je izložen na izložbi u njujorškoj MoMA-i, Small Scale, Big Change: New Architectures of Social Engagement, od 3. listopada 2010. do 3. siječnja 2011.

Pristup studija U-TT nastavlja se na Team X (Jaap Bakema, Georges Candilis, Giancarlo De Carlo, Aldo van Eyck, Alison i Peter Smithson, Shadrach Woods), kroz shvaćanje arhitekta kao angažiranog interpretatora potreba društvene zajednice. Prema vlastitom iskazu, Brillembourg i Klumpner zalažu se za više politike, više ekonomske realnosti i više kompleksnosti u arhitekturi. Metro Cable je takav projekt koji s jedne strane rješava komunalni problem, ali istovremeno pomaže socijalnoj integraciji stanovnika San Agustina i razvoju zajednice. Činjenica da sada stanovnici mogu sve vidjeti iz zraka smanjila je i stopu kriminala, potvrđujući tezu da se sigurnost ne postiže represijom. Nego, pomalo neočekivano, skijaškim žičarama.