Najbolja u New Yorku
Koliko god da su učestali uspjesi naših umjetnika u svijetu i dalje se veselimo kad do nas dopru vijesti o nečijoj zapaženoj izložbi. Ovog puta do nas je stigla vijest da je The Village Voice kao preporuku mjeseca izdvojio samostalnu izložbu Renate Poljak “Nepouzdana sjećanja” u njujorškoj galeriji Stephan Stoyanov. Renatu smo već više puta spominjali, predstavili kroz intervju pa sada donosimo i kratak osvrt na najnoviju izložbu.
Njujorškoj publici autorica se predstavila relativno novijim video-radovima, fotografijama i filmovima. Serija “Režiranje glumaca/režiranje uvjerenja” (2001.-2012.) kroz filmske i video projekcije priziva u sjećanje dva velika filma jugoslavenske kinematografije koja su obilježila kako autoričino djetinjstvo tako i djetinjstva cijelih generacija. Radi se o filmovima Boško Buha (1979.) i Vlak u snijegu (1876.). Tražeći junake svog djetinjstva Renata pronalazi Ivana Kojundžića/ Boška Buhu i s njim vodi dvostruki intervju o raspadu Jugoslavije u kojem se gube granice između fikcije i realnosti, a ideologije i svjetonazori pokazuju se kao shizofreni kulturni konstrukti. Snimajući umjetni snijeg na kazališnoj sceni, u drugom filmu iz serije autorica se osvrće na snagu filma kao medija u formiranju identiteta te odaje hommage Slavku Štimcu, zvijezdi jugoslavenske kinematografije, čija se slava raspala zajedno s državom, “jer ne može netko biti filmska zvijezda države koja više ne postoji.”
Po riječima Željke Himbele Kožul, kustosice njujorške izložbe, “naslov izložbe naglašava konstantnu koja se može pratiti u radu Renate Poljak: to je interes za to kako se ideologije i politički programi formiraju i implementiraju, kako su sjećanje i povijest konstruirani i zabilježeni. Iako umjetnica kreće od osobnih iskustava, prikazujući suvremeno hrvatsko društvo, njen rad ima odjeka mnogo šire.”
Kroz radove koji se oslanjaju na propagandnu kinematografiju vremena u kojem smo odrasli i na glumce koji su utjelovili ideologiju vremena šira slika Renatinog rada može nam se na tren zamagliti, upravo radi zajedničkog iskustva koje dijelimo kao generacija. Ipak, radovi koji upotpunjuju ovu izložbu nude nam odmak od lokalnih i generacijskih preokupacija te omogućuju da shvatimo univerzalno značenje radova, pa time i njihov globalni uspjeh. Fotografija pod naslovom “Ovo nisam ja” (2012.), naslovom koji je prisutan i u obliku post-it natpisa na fotografiji, kadar je iz dokumentarca “Voyage in Time” Andreja Tarkovskog, a dvokanalna video instalacija “Ruta i spomenik” (2007.) interpretira holokaust s jedne strane, kroz video o turističkoj posjeti berlinskom Memorijalu, a s druge nadrealnu sliku u kojoj se pojavljuju veliki kravlji jezik koji liže desno stopalo nevidljive djevojčice odjevene u čipku, sliku inspiriranu romanom “Ruta Tannenbaum” Miljenka Jergovića. Gubljenje granice između stvarnog i fiktivnog pri istraživanju kako osobnog tako i kolektivnog identiteta zapravo je ta konstanta koja se ponavlja u Renatinom radu i čini ga univerzalnim, zanimljivim kako nama tako i njujuorškoj publici koja nikad nije čula za Boška Buhu, Ivana Kojundžića ili Slavka Šimca.
